تاثیر سواد تفکر انتقادی بر تاب‌آوری دیجیتال کارآفرینان فعال در زیست‌بوم‌های کارآفرینی با رویکردی ترکیبی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

گروه مهندسی کامپیوتر، واحد بین المللی اروند، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران

چکیده

چکیده: در عصر تحول دیجیتال و گسترش شتابان فناوری‌های هوش مصنوعی، اکوسیستم‌های کارآفرینی با دگرگونی‌هایی سریع، پیچیده و غیرقابل پیش‌بینی مواجه‌اند؛ وضعیتی که سیاست‌گذاران علم و فناوری را در برابر ضرورت طراحی راهبردهایی برای توانمندسازی این اکوسیستم‌ها قرار می‌دهد. کارآفرینان برای حفظ پایداری و نوآوری در چنین محیطی به مجموعه‌ای از مهارت‌های شناختی، فناورانه و رفتاری نیاز دارند که «تاب‌آوری دیجیتال» نام می‌گیرد. تاب‌آوری دیجیتال صرفاً مقاومت در برابر تغییرات فناورانه نیست، بلکه بیانگر سازگاری خلاقانه و یادگیری پویا جهت همزیستی هوشمندانه با فناوری‌های نوین است. در این میان، سواد تفکر انتقادی یکی از مؤلفه‌های بنیادین تقویت تاب‌آوری محسوب می‌شود و توانایی تحلیل داده‌ها، ارزیابی خروجی‌های الگوریتمی، شناسایی سوگیری‌ها و ترکیب قضاوت انسانی با تصمیم‌سازی داده‌محور را شامل می‌گردد. این پژوهش با رویکردی ترکیبی انجام شده است: در گام نخست، یک مرور نظام‌مند ادبیات بر اساس چارچوب PRISMA صورت گرفت و ابعاد فردی، اجتماعی، حرفه‌ای و فناورانه تاب‌آوری دیجیتال استخراج شد. در گام دوم، با استفاده از نظر خبرگان به روش دلفی و تحلیل کمی اهمیت نسبی هر بعد و ارتباط آن‌ها با سطح سواد تفکر انتقادی بررسی گردید. یافته‌ها نشان داد که سواد تفکر انتقادی در تمامی ابعاد تاب‌آوری اثر تقویتی و معنادار دارد، به‌ویژه در حوزه‌های نوآوری، انطباق‌پذیری فناورانه و رهبری تحول‌گرا. تحلیل‌های آماری نیز وجود همبستگی مثبت و معنادار میان سطح سواد تفکر انتقادی و شاخص‌های تاب‌آوری دیجیتال را تأیید کرد. بر اساس نتایج، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران علم و فناوری با گنجاندن مؤلفه‌های تفکر انتقادی در برنامه‌های آموزشی، سیاست‌های نوآوری و راهبردهای توانمندسازی دیجیتال، زمینه ارتقای تاب‌آوری فردی و سازمانی را در زیست‌بوم‌های کارآفرینی فراهم کنند. این یافته‌ها می‌تواند چارچوبی عملی برای طراحی سیاست‌های تقویت مهارت‌های شناختی در عصر هوش مصنوعی به شمار رود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Impact of Critical Thinking Literacy on the Digital Resilience of Entrepreneurs Operating in Entrepreneurial Ecosystems using A Mixed-Methods Approach

نویسنده [English]

  • maryam nooraei abadeh
Department of Computer Engineering, Arv.C., Islamic Azad University, Abadan, Iran.
چکیده [English]

In the era of digital transformation and the rapid expansion of artificial intelligence technologies, entrepreneurial ecosystems are confronted with swift, complex, and unpredictable shifts—conditions that compel science and technology policymakers to design strategies for strengthening these ecosystems. To sustain innovation and continuity in such environments, entrepreneurs require a set of cognitive, technological, and behavioral competencies collectively referred to as digital resilience. Digital resilience is not merely the ability to withstand technological change; rather, it reflects creative adaptability and dynamic learning that enable intelligent coexistence with emerging technologies. Among the essential foundations of digital resilience is critical thinking literacy, which encompasses the ability to analyze data, evaluate algorithmic outputs, identify biases, and integrate human judgment with data-driven decision-making. This study employs a mixed-methods approach. In the first phase, a systematic literature review was conducted based on the PRISMA framework, through which the individual, social, professional, and technological dimensions of digital resilience were identified. In the second phase, using expert insights through the Delphi method and quantitative analyses, the relative importance of each dimension and their relationship with levels of critical thinking literacy were examined.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Critical thinking literacy
  • digital resilience
  • entrepreneurial ecosystems
  • data-driven decision-making

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 15 دی 1404
  • تاریخ دریافت: 21 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری: 08 دی 1404
  • تاریخ پذیرش: 15 دی 1404