نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا

3 استادیار گروه علوم اقتصاد دانشگاه رازی

4 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه پیام نور

چکیده

طی دهه‌های اخیر، دست‌اندرکاران نظام پژوهشی ایران، بدون توجه جدی به میزان اثرگذاری فعالیت‌های خود، کمیت پژوهش‌های کشور را به شکل چشمگیری افزایش داده‌ و در نتیجه، جایگاه کشور را در جهان از لحاظ تعداد برون‌دادهای علمی 70 رتبه بهبود بخشیده‌اند. مکتب نهادگرایی، در راستای بررسی ریشه‌ای‌ترین علل کم‌توجهی به اثربخشی پژوهش‌ها در ایران، مطالعه را به کنکاش در «مدل ذهنی» سوق می‌دهد. از آنجا که محوریت یافتن و تعیین‌کننده شدنِ مفهوم «اثربخشی»، در مدل ذهنی بشرِ غربی، صرفاً پس از بروز برخی تغییرات بنیادین در نگرش آنها حاصل شده، در پژوهش حاضر به مقایسۀ جایگاه هر یک از این الزامات انتزاعیِ  مفهوم اثربخشی در مدل‌های ذهنی رایج در ایران و غرب جدید پرداخته شده است. روش مطالعه توصیفی ـ تحلیلی بوده که طی آن از نکاتی که صاحب‌نظرانِ شناخته‌شده، در مقایسۀ جنبه‌هایی از نگرش ایرانیان و غرب جدید، مطرح نموده‌اند و توصیف‌هایی که سفرنامه‌نویسان خارجی از نگرش رایج در ایران ارائه داده‌اند به عنوان منابع اصلی و از شعر و ادبیات فارسی به عنوان یک منبع فرعی استفاده شده است. یافته‌ها حاکی از آن بود که پیش‌نیازهای انتزاعی لازم برای محوریت‌یافتن مفهوم اثربخشی، در مدل‌های ذهنی رایج در ایران و غرب جدید، وضعیت بسیار متفاوتی داشته و حضور نمایان ویژگی‌هایی چون «تقدیرگرایی»، «به چالش کشیدن رابطۀ علیت»، «ضد ارزش بودن تصرف در عالم» و ماورائی بودن «اثرپذیر»، «اثرگذار» و «ماهیت آثار» موجب شده مدل ذهنی رایج در ایران برای «محوریت یافتن و تعیین‌کننده شدن مفهوم اثربخشی» از ظرفیت اندکی برخوردار باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

An introduction to explaining the position of the concept of "effectiveness" in Iran prevalent "mental model", in order to investigate the reasons of inattention to the effectiveness of the country’s increasing researches

نویسندگان [English]

  • Vahid Ehsani 1
  • Musa Azami 2
  • Seyed Mohammad Bagher Najafi 3
  • Faramarz Soheili 4

چکیده [English]

During recent decades Iran research stakeholders have dramatically increased research quantity and have upgraded Iran science production position on 70 ratings without regard to the impact of their activities. In order to identify the root causes of inattention to research impacts in Iran, «Institutionalism» leads us to investigating Iranian’s common «subjective model» and the position of the notion of «effectiveness» in it. Since the centrality of this concept has only been achieved after some fundamental changes in western attitude, in this study the position of each subjective requirements of the notion of effectiveness in Iranian mental model is investigated compared with the modern western one. The method was Descriptive-Analytical through which points that well-known experts have proposed and reports of foreign travel writers have used as two main sources and Persian poetry and literature have utilized as a secondary one. Findings showed that all abstract prerequisites of the notion of effectiveness have completely different situations in these two subjective models. In other words, the prominent existence of such features as «Fatalism», «challenging causality relationship», «the value of contentment», and inability to assess the effectiveness due to metaphysical nature of «effective», «object of effect», and «essence of effects» resulted in weak potential of Iran common mental model for the concept of effectiveness to having central position and being operational and determinative.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The growth of Iran researches
  • effectiveness
  • researches Impact
  • Institutionalism
  • subjective model